De Heksen van Bruegel


We zijn naar "De Heksen van Bruegel" geweest in het Catharijneconvent in Utrecht.

Bruegel was de eerste die heksen schilderde zoals wij het stereotype nog steeds herkennen. Lelijke wellustige vrouwen, vergezeld van een zwarte kat, vergif brouwend in een kookpot op het vuur, toverend met spreuken, naakt vliegend op een bezemsteel (nadat ze zich hebben ingesmeerd met vliegzalf, gemaakt van het vet van pasgeboren baby's), op weg naar de heksensabbat, om daar sex te hebben met de duivel in de vorm van een geitenbok. Dus...

Dit beeld is bedacht door mannen. Kortom, zegt dit iets over de vrouwen uit die tijd of over de mannen?

Het heksenbeeld van Bruegel gaf vorm aan de volksangst en het bijgeloof uit die tijd. Heksen kregen de schuld van slecht weer, als oogsten mislukten, als mannen last kregen van verboden lusten, en voor al het onheil dat onverklaarbaar was.

In de eeuwen daarna namen de staat en de kerk dit beeld aan als waarheid (wtf?!), met als gevolg de heksenjacht. Duizenden vrouwen werden bij het vaagste wantrouwen op de brandstapel gezet, met de beschuldiging dat ze heks waren. Bewijzen waren er nooit, maar dat was geen probleem. Angst en bijgeloof hebben geen bewijs nodig. Alleen een zondebok...

Angst brengt het slechtste in de mens naar boven.

Natuurlijk waren er mensen die een tegengeluid lieten horen, maar die kregen een spreekverbod.

Als we eerlijk naar onszelf kijken, dan kun je je afvragen: Is er eigenlijk iets veranderd? We zijn nog steeds bang voor wat we niet begrijpen. De grote boze buitenwereld zit nog steeds vol onheil, heksen, verboden lusten, en zwarte katten. We strijden nog steeds tegen onze eigen schaduw. En we zoeken nog steeds zondebokken, zodat we de duivel of iemand anders de schuld kunnen geven...

Ja, er is iets veranderd. De doodstraf is afgeschaft in Europa. En de macht van de staat en de kerk zijn gescheiden. Gelukkig maar... Zolang we onze angsten niet in de spiegel durven aan te kijken, en zolang we niet erkennen dat ons eigen geloof de bron is van onze (geestelijke) strijd, dan kunnen we er maar beter voor zorgen dat een ander daar niet de schuld van krijgt...



Blogposts gratis in je e-mailbox?


Delivered by FeedBurner

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen